26 stycznia.html

dolar amerykański(USD): 2,8561



26 stycznia jest 26. dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostało 339 (w latach przestępnych 340) dni.

edytuj Święta

• imieniny: Andrzej, Ksenofont, Leon, Leona, Paula, Skarbimir, Teogenes, Tymoteusz, Tytus i Żeligniew.
• Australia – Święto Australii
• Dominikana – Urodziny Duarte'a
• Indie – Święto Republiki
• międzynarodowe – Światowy Dzień Celnictwa^[1]
• Polska – Dzień Transplantacji
• Uganda – Rocznica Rządu
• wspomnienia i święta Kościoła katolickiego^[2],^[3]
  • Dzień Islamu (w Kościele katolickim w Polsce)
  • święci biskupi: Tymoteusz i Tytus

edytuj Wydarzenia w Polsce

• 1521 – wojna polsko-krzyżacka: nieudany atak wojsk krzyżackich na Olsztyn, którego obroną dowodził Mikołaj Kopernik.
• 1526 – rozpoczęły się rozruchy w Gdańsku, wywołane przez luterańskich mieszkańców miasta.
• 1564 – zwycięstwo wojsk litewskich w bitwie pod Czaśnikami, w trakcie wojny litewsko-rosyjskiej.
• 1736 – abdykacja króla Stanisława Leszczyńskiego.
• 1863 – Ludwik Mierosławski został dyktatorem powstania styczniowego.
• 1919 – odbyły się wybory do Sejmu Ustawodawczego.
• 1919 – wojska czeskie, korzystając z zaangażowania Polski w walki na wschodzie, zajęły ziemie Śląska Cieszyńskiego aż za Wisłę.
• 1938 – generał Tadeusz Kutrzeba w przedstawionych marszałkowi Edwardowi Rydzowi-Śmigłemu założeniach planu wojny z Niemcami określił przewagę militarną Niemiec jako trzykrotną.
• 1945 – Armia Czerwona wkroczyła do Wadowic.
• 1955 – premiera filmu Pokolenie.
• 1966 – pierwszy w Polsce udany przeszczep narządu – nerki.
• 1982 – Sejm uchwalił Kartę Nauczyciela.
• 1984 – Sejm uchwalił ustawę o prawie prasowym.
• 1991 – powołanie przez Radę Ministrów RP pełnomocnika Rządu ds. Integracji Europejskiej oraz Pomocy Zagranicznej.
• 1996 – rząd Józefa Oleksego podał się do dymisji.
• 2008 – premiera ostatniego tomu przygód Harry'ego Pottera (Harry Potter i Insygnia Śmierci) pióra J.K. Rowling.

edytuj Wydarzenia na świecie

Zamek w Kamieńcu Podolskim – jedna z najpotężniejszych twierdz I Rzeczypospolitej

Zobacz galerię na Wikimedia Commons:
26 stycznia

• 1340 – król Anglii Edward III ogłosił się królem Francji.
• 1500 – Hiszpan Vicente Yáñez Pinzón jako pierwszy Europejczyk dotarł do Brazylii.
• 1531 – w trzęsieniu ziemi w Lizbonie zginęło ok. 30 tys. osób.
• 1564 – papież Pius IV zatwierdził dokumenty soboru trydenckiego.
• 1654 – wojna holendersko-portugalska o Brazylię: skapitulowały ostatnie holenderskie oddziały w Recife.
• 1699 – Święta Liga i imperium osmańskie zawarły pokój w Karłowicach, Rzeczpospolita odzyskała Podole.
• 1788 – w Australii założono pierwszą osadę, obecnie – miasto Sydney. Na pamiątkę tego wydarzenia, dzień 26 stycznia ustanowiono świętem narodowym Australii.
• 1790 – w Burgtheater w Wiedniu odbyła się prapremiera opery Così fan tutte Wolfganga Amadeusza Mozarta.
• 1797 – Austria, Prusy i Rosja podpisały w Sankt Petersburgu ostateczną konwencję rozbiorową głoszącą że nazwa Królestwa Polskiego ma być wymazana na zawsze.
• 1837 – Michigan jako 26. stan dołączył do Unii.
• 1838 – w Tennessee została wprowadzona prohibicja.
• 1875 – Amerykanin George Green opatentował elektryczne wiertło dentystyczne.
• 1885 – mahdyści zdobyli Chartum.
• 1905 – w kopalni pod Pretorią został znaleziony największy i najczystszy diament Cullinan.
• 1911 – Amerykanin Glenn Curtiss odbył pierwszy w historii lot hydroplanem własnej konstrukcji.
• 1915 – w Kolorado utworzono Park Narodowy Gór Skalistych.
• 1934 – w Berlinie podpisano niemiecko-polską deklarację o nieagresji.
• 1939 – wojska frankistowskie zdobyły Barcelonę.
• 1942 – Belfast: pierwsze oddziały amerykańskiej armii przybyły do Europy.
• 1945 – odbył się pierwszy lot amerykańskiego myśliwca odrzutowego McDonnell FH-1 Phantom.
• 1950 – Indie ogłosiły się republiką. Do tej pory były dominium z brytyjskim monarchą jako głową państwa.
• 1956 – ostatni radzieccy żołnierze opuścili bazę wojskową na fińskim półwyspie Porkkala.
• 1956 – rozpoczęły się VII Zimowe Igrzyska Olimpijskie w Cortina d'Ampezzo.
• 1958 – 167 osób zginęło w katastrofie promu Nankai Maru, u wybrzeży japońskiej wyspy Awaji.
• 1962 – NASA wystrzeliła sondę kosmiczną Ranger 3.
• 1963 – szach Iranu Mohammed Reza Pahlawi ogłosił program modernizacji kraju.
• 1966 – Harold Holt został premierem Australii.
• 1972 – 27 osób zginęło w katastrofie jugosłowiańskiego samolotu McDonnell Douglas DC-9 w Czechosłowacji. Katastrofę przeżyła stewardessa Vesna Vulović, spadając z wysokości ponad 10 km.
• 1976 – premiera filmu Nakarmić kruki.
• 1980 – Izrael i Egipt nawiązały stosunki dyplomatyczne.
• 1991 – prezydent Somalii Mohammed Siad Barre został obalony w wyniku zamachu stanu.
• 1993 – Václav Havel został wybrany przez parlament na prezydenta Republiki Czeskiej.
• 1994 – Rada Najwyższa Białorusi odwołała Stanisława Szuszkiewicza z funkcji przewodniczącego parlamentu i głowy państwa.
• 2000 – utworzono Związek Rosji i Białorusi.
• 2001 – Joseph Kabila został prezydentem Demokratycznej Republiki Konga.
• 2001 – trzęsienie ziemi w indyjskim stanie Gujarat i wschodnim Pakistanie spowodowało śmierć ponad 20 tys. osób.
• 2005 – 31 amerykańskich żołnierzy zginęło w katastrofie śmigłowca transportowego Sikorsky CH-53E Super Stallion, w irackiej prowincji Al-Anbar.
• 2005 – Condoleezza Rice jako druga kobieta w historii została sekretarzem stanu USA.
• 2007 – Michel Platini został prezydentem UEFA.
• 2009 – po fali protestów w Reykjavíku premier Islandii Geir Haarde podał swój rząd do dymisji.

edytuj Urodzili się

• 1497 – Go-Nara, cesarz Japonii (zm. 1557)
• 1698 – Jan Małachowski, kanclerz wielki koronny (zm. 1762)
• 1763 – Karol XIV Jan, król Szwecji i Norwegii (zm. 1844)
• 1781 – Ludwig Achim von Arnim, niemiecki pisarz (zm. 1831)
• 1784 – Paweł Straszyński, polski duchowny katolicki, biskup (zm. 1847)
• 1789 – Józef Damse, polski kompozytor, dyrygent, aktor (zm. 1852)
• 1790 – Aleksandr Lüders, hrabia, rosyjski generał, namiestnik Królestwa Polskiego (zm. 1874)
• 1797 – Matija Čop, słoweński językoznawca (zm. 1835)
• 1804 – Eugène Sue, francuski pisarz (zm. 1857)
• 1809 – Jan Krzeptowski, polski muzyk, gawędziarz (zm. 1894)
• 1831 – Anton de Bary, niemiecki botanik, mikolog, fitopatolog (zm. 1888)
• 1857 – Trinley Gjatso, dalajlama, przywódca Tybetu (zm. 1875)
• 1865 – Sabino Arana, baskijski działacz niepodległościowy (zm. 1903)
• 1871 – Samuel Hopkins Adams, amerykański pisarz, dziennikarz (zm. 1958)
• 1876 – Jan Sosnowski, polski fizjolog, rektor SGGW (zm. 1938)
• 1880 – Douglas MacArthur, amerykański dowódca wojskowy, generał (zm. 1964)
• 1881 – Walter Krueger, amerykański generał i dowódca wojskowy (zm. 1967)
• 1884 – Edward Sapir, amerykański językoznawca, antropolog, krytyk literacki i muzyczny, poeta, kompozytor (zm. 1939)
• 1891 – August Froehlich, niemiecki ksiądz katolicki, przeciwnik nazizmu, aresztowany za obronę przymusowych polskich pracowników. Zginął w KL Dachau (zm. 1942)
• 1898 – Katarzyna Kobro, polska rzeźbiarka (zm. 1951)
• 1904 – Seán MacBride, irlandzki polityk, laureat Nagrody Nobla (zm. 1988)
• 1907 – Hans Selye, kanadyjski endokrynolog, fizjopatolog (zm. 1982)
• 1908 – Stéphane Grappelli, francuski muzyk, kompozytor jazzowy (zm. 1997)
• 1910 – Jean Image, francuski reżyser filmów animowanych pochodzenia węgierskiego (zm. 1989)
• 1910 – Elmar Klos, czeski reżyser filmowy (zm. 1991)
• 1908 – Gideon Stahlberg, szwedzki szachista (zm. 1967)
• 1911 – Polykarp Kusch, amerykański fizyk, laureat Nagrody Nobla (zm. 1993)
• 1911 – Norbert Schultze, niemiecki kompozytor, autor muzyki do piosenki Lili Marleen (zm. 2002)
• 1913 – Hanna Muszyńska-Hoffmanowa, polska pisarka (zm. 1995)
• 1915 – Konrad Łapin, polski pisarz, poeta, radiowiec (zm. 2009)
• 1918 – Nicolae Ceauşescu, rumuński polityk, prezydent Rumunii (zm. 1989)
• 1918 – Philip José Farmer, amerykański pisarz fantastyki naukowej i fantasy (zm. 2009)
• 1919 – Bill Nicholson, angielski piłkarz, reprezentant Anglii (zm. 2004)
• 1921 – Akio Morita, japoński przemysłowiec, współzałożyciel Sony (zm. 1999)
• 1921 – Jurij Ozierow, rosyjski reżyser filmowy (zm. 2001)
• 1924 – Stanisław Szymecki, polski duchowny katolicki, biskup białostocki
• 1925 – Paul Newman, amerykański aktor, reżyser filmowy, laureat Oscara (zm. 2008)
• 1925 – Claude Ryan, kanadyjski polityk (zm. 2004)
• 1927 – José Azcona del Hoyo, honduraski polityk, prezydent Hondurasu (zm. 2005)
• 1927 – Tadeusz Natanson, polski kompozytor, pedagog (zm. 1990)
• 1928 – Abdellatif Filali, marokański polityk, premier Maroka (zm. 2009)
• 1928 – Roger Vadim, francuski reżyser filmowy (zm. 2000)
• 1929 – Waldemar Podgórski, polski reżyser filmowy
• 1930 – Lionel Cox, australijski kolarz szosowy, mistrz olimpijski (zm. 2010)
• 1931 – Kazimierz Albin Dobrowolski, polski biolog, rektor Uniwersytetu Warszawskiego (zm. 2002)
• 1931 – Stanisław Królak, polski kolarz szosowy, mistrz Polski, zwycięzca Wyścigu Pokoju (zm. 2009)
• 1931 – Bernard Panafieu, francuski duchowny katolicki, arcybiskup Marsylii, kardynał
• 1932 – Clement Dodd, jamajski producent muzyki reggae (zm. 2004)
• 1933 – Javier Lozano Barragán, meksykański duchowny katolicki, kardynał
• 1933 – Janina Zającówna, polska pisarka
• 1935 – Friðrik Ólafsson, islandzki szachista, prezydent FIDE
• 1935 – Zbigniew Penherski, polski kompozytor
• 1936 – Jan Tadeusz Stanisławski, polski satyryk, aktor (zm. 2007)
• 1936 – Romuald Waga, polski admirał (zm. 2008)
• 1941 – Scott Glenn, amerykański aktor
• 1941 – Henry Jaglom, brytyjski reżyser filmowy
• 1943 – Jeremy Rifkin, amerykański ekonomista, politolog, publicysta
• 1944 – Angela Davis, amerykańska aktywistka feministyczna
• 1945 – David Purley, brytyjski kierowca wyścigowy Formuły 1 (zm. 1985)
• 1945 – Jacqueline du Pré, angielska wiolonczelistka (zm. 1987)
• 1946 – Christopher Hampton, brytyjski dramatopisarz
• 1947 – Patrick Dewaere, francuski aktor (zm. 1982)
• 1947 – Michel Sardou, francuski piosenkarz
• 1949 – Jonathan Carroll, amerykański pisarz
• 1949 – David Strathairn, amerykański aktor
• 1950 – Ivan Hlinka, czeski hokeista, trener hokejowy (zm. 2004)
• 1950 – Jörg Haider, austriacki polityk prawicowy, gubernator Karyntii (zm. 2008)
• 1951 – Jarmila Kratochvílová, czeska lekkoatletka, biegaczka, wicemistrzyni olimpijska, mistrzyni świata
• 1952 – Eugeniusz Dębski, polski pisarz fantastyki
• 1952 – Mimi Leder, amerykańska reżyserka filmowa
• 1952 – Carlos Olivier, wenezuelski aktor (zm. 2007)
• 1953 – Anders Fogh Rasmussen, duński polityk, premier Danii
• 1955 – Björn Andresen, szwedzki aktor
• 1955 – Eddie Van Halen, amerykański muzyk
• 1956 – Jacek Kondracki, polski scenarzysta filmowy
• 1958 – Anita Baker, amerykańska piosenkarka
• 1959 – Bob Lazar, postać amerykańskiej popkultury
• 1959 – Wanda Panfil-Gonzales, polska lekkoatletka, maratonka, mistrzyni świata
• 1961 – Wayne Gretzky, kanadyjski hokeista
• 1963 – José Mourinho, portugalski trener piłkarski
• 1963 – Andrew Ridgeley, angielski muzyk zespołu Wham!
• 1965 – Dariusz Kordek, polski aktor
• 1966 – Jacek Łaszczok, polski wokalista zespołu Stachursky
• 1976 – Gilles Marini, francuski aktor i model
• 1977 – Vince Carter, amerykański koszykarz
• 1980 – Adrian Budka, polski piłkarz
• 1981 – Ihab Kareem, iracki piłkarz (zm. 2007)
• 1984 – Grzegorz Wojtkowiak, polski piłkarz

edytuj Zmarli

•   724 – Jazid II, kalif (ur. 687)
• 1574 – Marcin Helwig, śląski pedagog, kartograf (ur. 1516)
• 1630 – Henry Briggs, angielski matematyk, astronom (ur. 1561)
• 1786 – Hans Joachim von Ziethen, pruski generał kawalerii (ur. 1699)
• 1795 – Johann Christoph Friedrich Bach, niemiecki kompozytor (ur. 1732)
• 1823 – Edward Jenner, angielski lekarz, odkrywca szczepień ochronnych przeciw ospie (ur. 1749)
• 1824 – Théodore Géricault, francuski malarz (ur. 1791)
• 1855 – Gérard de Nerval, francuski pisarz (ur. 1808)
• 1870 – Victor de Broglie, francuski polityk, premier Francji (ur. 1785)
• 1885 – Charles Gordon, brytyjski generał (ur. 1833)
• 1895 – Arthur Cayley, angielski matematyk, prawnik (ur. 1821)
• 1915 – Akaki Cereteli, gruziński pisarz (ur. 1840)
• 1917 – Antonina Domańska, polska pisarka (ur. 1853)
• 1942 – Felix Hausdorff, niemiecki matematyk (ur. 1868)
• 1943 – Michał Kozal, polski duchowny katolicki, biskup włocławski (ur. 1893)
• 1943 – Antoni Jacek Zimniak, polski duchowny katolicki, biskup częstochowski (ur. 1878)
• 1948 – John Lomax, amerykański muzykolog, folklorysta (ur. 1867)
• 1962 – Lucky Luciano, amerykański gangster (ur. 1897)
• 1964 – Xawery Dunikowski, polski rzeźbiarz (ur. 1875)
• 1972 – Wacław Komar, polski dowódca wojskowy, generał brygady (ur. 1909)
• 1972 – Stanisław Łapiński, polski aktor (ur. 1895)
• 1973 – Edward G. Robinson, amerykański aktor pochodzenia rumuńskiego (ur. 1893)
• 1975 – Félix Máriássy, czeski reżyser filmowy (ur. 1919)
• 1979 – Nelson Rockefeller, amerykański polityk, wiceprezydent USA (ur. 1908)
• 1980 – Antoni Rząsa, polski rzeźbiarz, pedagog (ur. 1919)
• 1987 – Adolf Ciborowski, polski architekt, urbanista (ur. 1919)
• 1987 – Jan Michał Grubecki, polski polityk, działacz ruchu ludowego, członek PKWN, profesor Politechniki Warszawskiej (ur. 1904)
• 1990 – Dodo Abashidze, gruziński aktor, reżyser (ur. 1924)
• 1992 – José Ferrer, portorykański aktor, reżyser filmowy (ur. 1912)
• 1993 – Robert Jacobsen, duński rzeźbiarz (ur. 1912)
• 1994 – Aleś Adamowicz, białoruski pisarz (ur. 1927)
• 1997 – Mira Zimińska-Sygietyńska, polska aktorka, reżyser, pedagog, dyrektor zespołu Mazowsze (ur. 1901)
• 2000 – Don Budge, amerykański tenisista (ur. 1915)
• 2003 – Walerij Brumel, rosyjski lekkoatleta, skoczek wzwyż (ur. 1942)
• 2004 – Krzysztof Hausner, polski piłkarz, reprezentant Polski (ur. 1944)
• 2004 – Aleksander Małachowski, polski polityk, poseł na Sejm RP (ur. 1924)
• 2005 – Christian Bieniek, niemiecki pisarz (ur. 1956)
• 2008 – Georges Habasz, palestyński terrorysta (ur. 1926)
• 2009 – Leroy Cooper, amerykański muzyk, saksofonista (ur. 1929)
• 2010 – Juliusz Bardach, polski prawnik, historyk prawa (ur. 1914)

edytuj Przypisy